Previous Fayaston
(december 1998 / januari 1999, nr.8)
Door Ismene Krishnadath
Als de Chinezen er niet waren
Langzaam trekken de kruitdampen weg boven Paramaribo. Met een massieve, oorverdovendende eindknal van zo’n tachtigduizend pagara’s is Suriname het jaar 1999 ingegaan.
"Jongens, wat zijn jullie goede voornemens voor 1999?" vraag ik. Ja, zo’n moment mag je als opvoeder toch niet zomaar voorbij laten gaan. "Nog meer vuurwerk afsteken," roepen ze in koor. ‘Waar moet dat heen?’ denk ik, ‘ze hebben zonet al een heel maandsalaris de lucht in geschoten’. Maar deze gedachten worden onmiddellijk verjaagd door een boven onze hoofden in duizenden goudkleurige, paarse en groene lichtjes uitelkaar spattende vuurbol. "AAAAAH en OOOOOH," is het enige commentaar wat ik nog heb.
Twee avonden hebben we vanaf het dak van ons huis -languit liggend op papajamatten, kussentjes onder het hoofd, biertjes, cassavechips en cordless telefoon onder handbereik- kunnen genieten van het spectaculaire vuurwerkgebeuren, waar de Surinamer zich elk jaar weer met ongebreideld enthousiasme aan overgeeft. Om precies twaalf uur heeft Dietje – helemaal volgens nationale traditie – de lont van onze drie meter lange pagara afgeschoten. De enorme knal waarmee het laatste stuk van de pagara was ontploft kan niets anders betekenen dan dat wij een voorspoedig jaar tegemoet gaan, als je de Chinezen mag geloven tenminste.
En Chinezen wil ik best geloven. Chinezen vind ik de meest intelligente mensen op aarde. Vertelt u mij maar eens hoe ze het doen. Ze komen het land binnen, werken dag en nacht in hun witte borstrokje achter de toonbank van hun zaakjes in geïmporteerde levensmiddelen, spreken geen woord Nederlands, slikken –misschien omdat ze de taal niet verstaan- beledigingen van de meest hinderlijke en asociale klanten en op een dag zijn hun kinderen plotseling dokter of tandarts en zijn ze eigenaar van een hypermoderne supermarkt, met automatische openklappende deurtjes en computerkassa’s met barcodesystemen.
Zo is het ook met Oudjaar gebeurd. Chinezen vonden het vuurwerk uit. Een fascinerende ontdekking: het schokt je oren, het bedwelmt je neusvleugels en het verwijdt je pupillen. Een dope eersteklas. En ze kwamen ermee naar Suriname en ze staken het af om de boze geesten van het Nieuwe Jaar te verjagen.
En plotseling is Suriname het land waar het meeste vuurwerk per hoofd van de bevolking wordt afgestoken, waar drommen toeristen naar toetrekken om het geratel van de honderden meters lange pagara’s mee te maken die op 31 december in de binnenstad van Paramaribo door de eigenaren van handelszaken worden afgestoken, om de kruitgeur op te snuiven, om de kleurige verlichte avondhemels te zien en om de oerknal om 0.00 uur mee te maken.
Een oud Chinees spreekwoord zegt "Laat jezelf niet zien totdat je zelf gezien wordt".