Morele herbewapening zou als een rode draad lopen door het beleid van de huidige regering van Suriname. Althans, dat was aangekondigd bij het aantreden in september 1996. Morele herbewapening zou zelfs een officieel vak op school worden. De praktijk heeft echter iets heel anders uitgewezen. Sinds het aantreden van de regering Wijdenbosch hebben de situaties, waarbij moreel-ethische waarden overboord werden gegooid, elkaar in een rap tempo opgevolgd.

Bij het aantreden van de regering Wijdenbosch had Suriname een stabiele wisselkoers van Sf 406,- voor een Amerikaanse dollar, een sluitende overheidsbegroting en economische groei. Wijdenbosch en zijn regering hebben er thans tweeeneenhalf jaar op zitten. De tussentijdse balans: een wisselkoers van rond de Sf 1000,- voor een Amerikaanse dollar, die zich in stijgende lijn beweegt, een begrotingstekort van ettelijke tientallen miljarden en een gigantische buitenlandse

schuld. Nauwelijks kan nog worden gesproken van een productiesector en buitenlandse investeerders blijven angstvallig ver uit de buurt van Suriname. De weinigen, die het toch hebben gedurfd wat geld in Suriname te investeren, zoals Canarc, zijn bedrogen en moeten thans via de rechter trachten los te krijgen waar zij recht op hebben. Kortom, er is totaal geen vertrouwen in de Surinaamse regering. Trouwens, dat is helemaal niet vreemd.
 
 

MISDRIJF

 De president van de Centrale Bank van Suriname, Henk Goedschalk werd door de Nederlandse justitie verdacht van betrokkenheid bij meerdere transporten van cocaine van Suriname naar Nederland en betrokkenheid in de Begro Insulair smeergelden affaire. Goedschalk was reeds eerder president van de Centrale Bank, maar werd door de regering Venetiaan de laan uitgestuurd vanwege zijn bemoeienis in de Begro Insulair kwestie. Na het aantreden van de regering Wijdenbosch werd Goedschalk in "ere" hersteld en moest Bankpresident André Telting plaats voor hem maken. De gevolgen voor de Surinaamse economie bleven dan ook niet uit. Overigens kon ook niet anders worden verwacht. Want, welk weldenkend mens zal zijn geld investeren in een land met een Centrale Bank, onder leiding van een president, die een economisch misdrijf pleegt en eventjes zijn verdere vervolging afkoopt. Het afkopen van strafvervolging is namelijk niets anders dan schuld bekennen. De Nederlandse wetgeving voorziet in een regeling, die de officier van justitie de ruimte biedt om in het geval van een misdrijf waarbij niet meer dan 6 jaar is gesteld, voorwaarden te stellen. Indien de verdachte aan die voorwaarden voldoet, kan hij verdere strafvervolging voorkomen. Tegelijkertijd betekent dit dat de verdachte bekent zich schuldig te hebben gemaakt aan hetgeen hem ten laste is gelegd, maar voorkomt daarmee een veroordeling. Op basis van de Surinaamse wetgeving mag een president van de Centrale Bank van Suriname geen veroordeling op zijn naam hebben. Door de strafvervolging af te kopen heeft Goedschalk dus ervoor gezorgd, dat hij binnen de perken van de Surinaamse wetten is gebleven. Maar, dat hij zich aan een misdrijf heeft schuldig gemaakt, staat thans onomstotelijk vast. En dit zou voor president Jules Wijdenbosch voldoende reden moeten zijn om hem met onmiddellijke ingang te ontslaan. Een dergelijke stap van het staatshoofd hoeft echter niet te worden verwacht, want als een misdrijf een reden tot ontslag zou moeten zijn, zouden tientallen Goedschalk zijn voorgegaan.
 
 
 
 

Als president Jules Wijdenbosch een milde en op gevoelige punten zelfs kritiekloze Rekenkamer gewild had, dan is hij met de huidige samenstelling van de Kamer in zijn opzet geslaagd. Het Verslag over 1998 van de Rekenkamer levert daar het bewijs van.

Een onderwerp dat de laatste tijd erg in de belangstelling staat is de omvang van de staatsschuld. Politici, zakenmensen, intellectuelen, gewone burgers, studenten, journalisten houden zich bezig met vragen over de staatsschuld. Slaat men het Verslag over 1998 van de Rekenkamer erop na dan ziet men de staatsschuld behandeld in paragraaf 4.10 (pagina's 24 t/m 26) onder de titel "Geldleningen en garanties van de Staat en het dekkingspercentage van de Surinaamse gulden". De ratio om het dekkingspercentage van de gulden erbij te betrekken wordt door de Kamer niet duidelijk gemaakt.
 
 

REKENKAMER DWAALT

De Rekenkamer begint de paragraaf met een overzicht van de aan haar in 1998 ter registratie aangeboden leningen, garantiestellingen en promessen. In totaal gaat het om 40,1 miljoen US dollar plus 3 miljard gulden. Tegen de koers van Sf 396 voor 1 US dollar, komt het dollarbedrag overeen met een tegenwaarde in Surinaams courant van 15,9 miljard gulden. Tezamen met de 3 miljard gulden gaf het dus een totaal van 18,9 miljard gulden aan nieuwe geregistreerde financiële verplichtingen van de Staat die ten volle beslag leggen op de ruimte onder het leningenplafond van de minister van financiën. Bij de huidige wisselkoers is dat ruimtebeslag zelfs nog aanzienlijk groter.

De Kamer haast zich om in het verslag te verklaren dat dát echter niet correct is. De lening van Sunny Point Ltd (37,5 miljoen dollar) wil de Kamer nog niet als een schuld aanmerken, omdat volgens haar pas van een schuld sprake zal zijn op het moment dat er voorschotten worden opgenomen. Hier stelt de Kamer zich op een nieuw standpunt. Hier praat de Kamer klakkeloos de huidige regering naar de mond met een interpretatie die volstrekt ondeugdelijk is. Of wil de Kamer de struisvogelpolitiek van de regering meespelen dat de Staat Suriname nog geen cent aan Sunny Point verschuldigd is, ofschoon het publiek geheim is dat er in opdracht van de regering Chinese volkswoningen worden gebouwd door Chinese bouwvakkers die hier fysiek aanwezig zijn en werken onder contract bij Sunny Point? Foei toch Rekenkamer! Ken uw taak en ken uw plicht! U staat in dienst van het Volk. Het is het Volk dat u met belastinggeld in stand houdt. U dient conform de grondwet te onderzoeken en niet lichtvaardig over te nemen wat u maar op de mouw wordt gespeld. Verdedigen van de regering behoort niet tot uw taak. De regering is mans genoeg om zichzelf te verdedigen.

Om zich in te dekken voor de absurde interpretatie van de regering beroept de Kamer zich op een werkwijze van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Maar het IMF heeft niets van doen met het plafond van onze leningenwet. Het is je reinste kolder dat de Rekenkamer zich daarvoor achter het IMF wil verschuilen. Het bewijs van registratie dat de Kamer afgeeft is juist een bekrachtiging van het geregistreerde dokument als een officieel bij wet erkend concreet bewijsstuk tegen de Staat van het bestaan der schuld. Ongeacht of het over een lening dan wel een staatsgarantie gaat. De Kamer dwaalt heel ver weg als zij het tegendeel beweert. De Rekenkamerwet (art.35) is op dit stuk niet voor meerdere uitleg vatbaar. En à propos, als het geval van Sunny Point aan het IMF zou worden voorgelegd, wedden dat de schuld dan ten volle als een bestaande schuld door IMF zal worden aangemerkt.
 
 

STAATSSCHULD

Om enige duidelijkheid te krijgen over het overschrijden van het leningenplafond zegt de Rekenkamer een onderhoud te hebben gehad met de departementsleiding van financiën. Bij dit onderhoud kreeg de Kamer gepresenteerd dat het leningenplafond 176,9 miljard bedraagt. Van deze leningsruimte was er al 112,1 miljard benut, zodat er nog 64,8 miljard aan ruimte over was. Zo kreeg de Kamer voorgeschoteld. Daarnaast kreeg de Kamer een overzicht van de staatsschuld overhandigd. Wij nemen hier letterlijk over wat het Kamerverslag vermeldt.

Uit de tekst blijkt dat de Rekenkamer gewoon geen enkel onderzoek heeft verricht naar de schulden van de Staat. De Kamer heeft volgzaam overgenomen en gezapig stilgezeten, terwijl navorsend onderzoek in het algemeen belang geboden was. Om de Kamer een beetje op weg te helpen zo'n onderzoek alsnog te doen, al is het achteraf, worden enkele schulden op een rijtje gezet die in het overzicht van financiën ontbreken, maar wel door de overheid zelf op een schreeuwende wijze via de media waren bekend gemaakt. Het rijtje moet niet als volledig worden beschouwd. Alle bedragen die erin genoemd worden zijn in Amerikaanse dollars. Daar gaat ie dan: Sunny Point 37,5 miljoen voor bouw Chinese volkswoningen, IDB 2,5 miljoen voor technische bijstand, Islamitische Ontwikkelingsbank 5,1 miljoen voor bouw poliklinieken in het binnenland, nogmaals Islamitische Ontwikkelingsbank 10 miljoen voor betaling van onze brandstofrekening van enkele maanden, PL-490 tarwekrediet van Amerika 5 miljoen, lening van 12,5 miljoen tijdens staatsbezoek van president Wijdenbosch aan China. Dit jaar is de lening bij de IDB van 30 miljoen erbij gekomen. Deze leningen waren toch geen pure regeringspropaganda maar werkelijkheid?

De binnenlandse schuld komt in het verslag van de Kamer ook niet voldoende uit de verf. Bijvoorbeeld over de produktie-investerings-fondsen van de regering Wijdenbosch wordt met geen woord gerept. Een interessant detail in het schuldenoverzicht is wel dat eindelijk openlijk wordt gepubliceerd dat de Centrale Bank van Suriname inderdaad voorschotten aan de overheid had verstrekt. Regelrechte monetaire financiering. De hoogte ervan mag als aanzienlijk hoger worden ingeschat dan nu in de tabel staat. Rekenkamer, vervul alstublieft uw onderzoeksplicht!