RONALD ASSEN:

WISSELING WACHT

Men moet er volgens Ronald Assen niet van uitgaan, dat de regering Wijdenbosch bezig is met de uitvoering van een structureel aanpassingsprogramma. De ontwikkelingen op sociaal-economisch gebied zouden volgens hem die indruk kunnen laten ontstaan. Assen, die tijdens de regering Venetiaan minister van Planning en Ontwikkelingssamenwerking was, zegt dat op dit moment de regering Wijdenbosch slechts aanstalten maakt om een aanpassingsprogramma uit te voeren.

Assen wijst erop dat de regering Wijdenbosch diverse malen heeft verklaard, gebonden te zijn aan het meerjaren ontwikkelingsprogramma van de regering Venetiaan, waar het structureel aanpassingprogramma een integraal deel van was. Desondanks is er een anti-SAP beleid gevoerd, hetgeen tot uitdrukking komt in het teniet doen na twee jaren van de successen van het vorige aanpassingsprogramma. In dit kader noemt de ex-minister van Planning en Ontwikkelingssamenwerking de wisselkoers- en prijsstabiliteit als voorwaarde, om de economie te laten groeien. Hij benadrukt dat het doel van een structureel aanpassingsprogramma is de economie weer op het spoor te brengen en reële groei te bewerkstelligen en niet slechts nominaal. Assen zegt hiermee de misleidende mededelingen, die de president van de Centrale Bank van Suriname eerder deze week deed ten aanzien van de groei van de economie, te willen ontzenuwen.

MOP VENETIAAN

Assen is van oordeel, dat als de regering Wijdenbosch ervan uitgaat, dat zij gebonden was aan het meerjaren ontwikkelingsprogramma 1993 - 1998, zij had moeten doorgaan met de afronding van het SAP. Dit houdt in, dat de afbouw van de subsidies voor water, elektra en openbaar vervoer zouden moeten worden afgebouwd. De regering zou ook de rationalisering van het overheidsapparaat ter hand moeten hebben genomen, wat inhoudt, dat overtollige ambtenaren zouden moeten worden overgeheveld naar andere productieve sectoren. Daarnaast zou er verzelfstandiging van bepaalde diensten moeten plaatsvinden, terwijl volgens een bepaald programma bepaalde staatsbedrijven zouden moeten worden geprivatiseerd. De regering Wijdenbosch heeft echter nagelaten deze za-ken te realiseren. Integendeel is er geen enkele begrotingsdiscipline in acht genomen en is er gekozen voor show projecten, aldus Assen.

KRETEN

De regering is in grote geldnood geraakt en zoekt naarstig naar middelen. De Inter American Development Bank is bereid gevonden een lening te verstrekken. En, omdat men die lening werkelijk wil, is de regering Wijdenbosch gedwongen volledig naar de pijpen van de IDB te dansen. Dit heeft tot gevolg, dat de regering een strak structureel aanpassingsprogramma gaat uitvoeren, zonder het beestje bij de naam te noemen. In plaats daarvan vlucht men in kreten als nationale reconstructie en aangepaste strategie, aldus Assen.

OMSTANDIGHEDEN

Nu staan we voor de deur van een SAP, zonder dat op welke wijze dan ook voorlichting aan het volk is gegeven. Assen wijst erop, dat de omstandigheden, die hebben geleid tot het structureel aanpassingsprogramma van de regering Venetiaan, zich thans weer voordoen. In dit kader noemt de ex-minister van PLOS de grote prijsinstabiliteit, die nog niet teruggevonden zal worden in het huidige cijfer van het Algemeen Bureau voor de Statistiek, omdat dat cijfer door de gehanteerde berekeningsmethode vertraagd reageert op grote prijsstijgingen. Assen, die zelf jarenlang directeur van het ABS is geweest, voorspelt dat dit jaar het inflatiecijfer zal uitkomen op 50 tot 60 procent.

REDENEN SAP

De wisslkoersinstabiliteit, met name het bestaan van meerdere wisselkoersen, noemt Assen eveneens als een van de redenen die de regering dwingt een aanpassingsprogramma uit te voeren. Als derde reden noemt hij het feit dat de regering geen geld heeft om aan haar verplichtingen te voldoen. Dit komt volgens hem tot uitdrukking in de afbraak van alles, zoals de infrastructuur, de volksgezondheid, het onderwijs, de kapitaalvlucht en de verdere teruggang van de morele waarden.

NUL-OPTIE

Ronald Venetiaan is er als president van Suriname, toen hij op het punt stond een structureel aanpassingsprogramma uit te voeren, in geslaagd om te zeggen, dat hij voor de 0-optie kiest. Dat hield in, dat er een programma is uitgevoerd, zonder dat buitenlandse financiering een integraal onderdeel van het programma werd. De kans is anders groot dat er steeds meningsverschillen zullen ontstaan en het geld er niet komt. De regering Wijdenbosch heeft in oktober van het afgelopen jaar een leningsovereenkomst met de Inter American Development Bank getekend, maar niet eens de leningsvoorwaarden gepubliceerd. Volgens Assen ziet de regering Wijdenbosch zich thans voor een gigantisch probleem geplaatst, omdat een structureel aanpassingsprogramma moet worden uitgevoerd in een situatie, waarin het bedrijfsleven en de vakbeweging het vertrouwen in de regering hebben opgezegd en het aftreden van het kabinet eisen. De president is zich daarvan bewust en wil daarom met kracht en geweld een Sociaal Economische Raad uit de grond stampen.

GEEN DRAAGVLAK

De sociale-economische omstandigheden in Suriname laten de regering geen andere keus dan een structureel aanpassingsprogramma uit te voeren. De huidige regering is echter daartoe niet in staat, omdat ze met nagenoeg alle geledingen in de maatschappij in een oorlogsituatie is geraakt. De regering moet dus naar huis en een andere regering moet het structureel aanpassingsprogramma komen uitvoeren. De huidige regering heeft slechts een optie, namelijk een SAP uitvoeren met de wapens gericht op de bevolking, naar het mo-del van Agusto Pinochet of Jerry Rawlings, aldus Ronald Assen.

De woningnood in Suriname is groot.Verschillende factoren liggen hieraan ten grondslag. Met name de slechte sociaal-economische situatie, waarin de bevolking verkeert, stelt weinigen in staat tot de bouw van een eigen woning. Een overheidsbeleid, gericht op het lenigen van de grote nood, is dan ook dringend noodzakelijk.

Op een volgende regeringen van Suriname hebben op dit stuk gefaald. In ieder geval is men er niet in geslaagd te voorzien in de grote behoefte van delen van de bevolking om te kunnen beschikken over een behoorlijk woonhuis. Vandaar, dat de verschillende toespraken van president Wijdenbosch kort na het aantreden van de huidige regering van Suriname, zeer hoopgevend waren. Het staatshoofd gaf de verzekering, dat binnen zijn regeertermijn jaarlijks 1500 tot 2000 volkswoningen zouden worden toege-wezen.

SCHRIL CONTRAST

Inderdaad werden door de regering enkele activiteiten ontplooid, die het vermoeden deden ontstaan, dat inderdaad de volkswoningbouw krachtiger dan ooit zou worden aangepakt. Al gauw echter werd het duidelijk, dat de werkelijke bedoelingen in schril contrast stonden met de woorden van de president. Het begon met de opkoop van gronden ten behoeve van de volkswoningbouw, waarbij enkele aan de regering gelieerde personen, in staat werden gesteld, zich ten koste van de staat te verrijken. En toen iedereen dacht, dat voor de financiering van de volkswoningbouw de regering gebruik zou maken van de middelen, die in het kader van de ontwikkelingssamenwerking met Nederland ter beschikking zijn, werd de relatie met het voormalige moederland eventjes door de president bekoeld. In elk geval vond het staatshoofd het niet nodig, dat het halfjaarlijks beleidsoverleg tussen de minister van Planning en Ontwikkelingssamenwerking van Suriname en zijn Nederlandse collega van Ontwikklingssamenwerking plaatsvond. De regering zette toch haar zinnen door om tot de bouw van volkswoningen over te gaan. De wereld werd afgereisd, op zoek naar financieringsmogelijkheden. Uiteindelijk belandde men in Hong Kong en kwam men daar Sunnypoint tegen. Die was bereid huizen voor de Surinaamse regering te bouwen. In dit verband werd aan Suriname een lening van US$ 36 miljoen verstrekt, onder zeer "gunstige" voorwaarden. Gunstig, in die zin, dat de terugbetaling van het geld pas na vijf jaren mag beginnen. Dus door de volgende regering. Maar, ongeacht welke regering dat ook zal zijn, uiteindelijk zal het toch de gemeenschap zijn, die de lasten zal moeten dragen.

CHINEZEN

De huizen zouden en moesten er komen, dus ging de regering met Sunnypoint in zee. De Chinese arbeiders kwamen naar Suriname en dankzij de regeringspropagandisten mochten wij aanschouwen, dat zij bereid waren onder mensonterende omstandigheden te leven en te werken. Van de Surinaamse arbeiders werd verwacht, dat zij hier een voorbeeld aan zouden nemen en meer productie aan de dag zouden leggen en met minder genoegen zouden nemen. Wat de propagandisten angstvallig nalieten te vertellen is dat de slechte omstandigheden, waaronder geleefd moest worden, desondanks beter is dan de barre omstandigheden die men in Verre Oosten van zich van zich afschudde, na jarenlang gebukt te zijn gegaan onder het juk van het communisme. Een voorwaarde van de leningsovereenkomst was, dat de Chinezen de huizen zelf moesten bouwen. Dus kwamen er veel Chinezen. Waarschijnlijk te veel Chinezen, omdat nu blijkt, dat, terwijl het volkswoningbouwproject wordt uitgevoerd, de Chinezen ook voor particulieren bouwen op diverse lokaties in Paramaribo. De Algemene Aannemers Vereniging heeft de minister van Openbare Werken hiervan reeds in kennis gesteld en hem een lijst beloofd met de lokaties, waar de Chinezen bezig zijn. Overigens worden de gangen van de arbeiders van Sunnypoint nog steeds heel goed in de gaten gehouden door de Amerikaanse ambassade hier te lande, omdat er nog steeds er redenen zijn om hen te verdenken van het gebruiken van Suriname springplank om uiteindelijk in de Verenigde Staten van Amerika terecht te komen.

INFORMATIE

Intussen hebben de arbeiders van Sunnypoint reeds enkele honderden woningen neergezet op een terrein aan de Nieuwweergevondenweg. Volgens ingewonnen informatie moeten er zeshonderd huizen worden gebouwd. Vernomen wordt dat de prijs per huis, die aan Sunnypoint wordt betaald, veel hoger ligt dan de prijs, die een lokale aannemer zou vragen voor een volkswoning. Maar, om de een of andere reden voert de huidige regering een beleid, dat gericht is op uitsluiting van het lokale ondernemerschap. De Surinaamse aannemers komen niet meer aan bod. Althans, met uitzondering van enkele aannemingsbedrijven, die aan de regering gelieerd zijn en derhalve worden bevoordeeld. Die bedrijven hebben de bouw van enkele volkswoningen toegewezen gekregen. Om precies te zijn gaat het hierbij om niet meer dan 300 woningen. Het grootste deel van die huizen is echter nog niet opgeleverd, omdat de overheid niet in staat is met de overeengekomen bedragen over de brug te komen.

Door de uitsluiting van de lokale aannemers door de regering zijn tal van bedrijven niet meer in staat het hoofd boven wa-ter te houden, terwijl ettelijke aannemingsbedrijven reeds opgehouden zijn te bestaan.

GEEN CONTROLE

Het is niet bekend of het werk, dat door de Chinezen wordt geleverd, wordt gecontroleerd. Indien dat wel het geval is, is de vraag dan: door wie. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen, dat er werk van zeer slechte kwaliteit wordt geleverd, hetgeen controle dringend noodzakelijk maakt. Zo worden de onderlagen van de vloeren van de woningen gevormd door klei, dat vrijkomt bij het aanleggen van de septic tanks. Op de klei wordt cement gestort. Deskundigen wijzen erop, dat dit onherroepelijk tot scheuren zal leiden tot er uiteindelijk een vloer van aarde overblijft. Normaliter wordt namelijk klinkzand gebruikt voor de onderlaag bij het aanleggen van een vloer, terwijl er eveneens twijfel bestaat met betrekking tot de wijze, waarop de daken van de huizen worden vervaardigd. Men vraagt zich tevens af, hoe de huizen van water zullen worden voorzien. Voor zover bekend is geen enkele bonafide Surinaamse installateur betrokken bij de volkswoningbouw. De huizen, die door Sunnypoint worden gebouwd, liggen het gebied van de Dienst Watervoorziening van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen. Thans wordt gevreesd, dat bij het installeren van de waterleidingaansluitingen gebruik zal worden gemaakt van galvaan. Het gevaar van roestvorming en smaakbezwaring is dan levensgroot. Normaal wordt voor de binnenleidingen gebruik gemaakt van koper en voor de buiteninstallatie van PVC.

17,5 MILJARD

MONETAIR GEFINANCIERD

De Centrale Bank van Suriname (CBvS) heeft in de maand december 1998 in één stoot 17,5 miljard gulden regelrecht van de geldpers in de staatskas gepompt. De bank deed dit, om de minister van financiën te hulp te komen, zodat de staatsuitgaven in die maand betaald konden worden.

DRUK OPWISSELKOERS ENOP PRIJZEN

Het bedrag is vanuit de staatskas vrijwel direct doorgestroomd naar de circulatie. Als de totale geldhoeveelheid een omloopsnelheid heeft van 4 (vier), dit wil zeggen 4 keer in een jaar circuleert, dan correspondeert de 17,5 miljard op jaarbasis met een inflatoire uitzetting van de geldcirculatie met 4 maal 17,5 ofwel zo'n 70 miljard gulden. Een gigantisch bedrag, waarvoor niets aan koopwaar in de economie erbij is gekomen. Het is puur papier, dat als papiergeld voor een waarde van zo'n 70 miljard gulden achter de niet-toegenomen voorraden koopwaar aan gaat jagen. Iedereen kan begrijpen, dat hierdoor de prijzen omhoog gaan. Harde valuta's zoals US dollars, Nederlandse guldens en Franse franks behoren ook tot de koopwaar, dus wordt de druk op de wisselkoers hoger en hoger, en wordt het leven voor de gewone mensen duurder en duurder. Omdat er in de verste verte geen uitzicht is op productieuitbreiding, is het duurder worden van het leven de enige manier, waarop de 70 miljard aan loos bankpapiergeld in de economie kan worden geabsorbeerd.

FALENDE MONETAIRE AUTORITEITEN

Zo ziet men, dat de twee monetaire autoriteiten, de minister van financiën en de bankpresident, zelf degenen zijn, die de wisselkoers en de prijzen de lucht in jagen. Zij boren de waarde van ons geld gewoon de grond in. Dat doen zij, terwijl zij volgens hun taakstelling juist het behoud van de waarde van ons geld moeten bevorderen. Zij falen beiden tegelijk. De bankpresident faalt, omdat hij niet opgewassen blijkt te zijn om weerstand te bieden aan het beroep om steeds weer geld en geld en geld van de kant van de minister. De minister faalt op zijn beurt, omdat hij geen kans ziet zijn begrotingstekort neutraal te financieren. Het tekort is de regering onder leiding van president Jules Wijdenbosch gewoon boven het hoofd gegroeid. Alleen al uit deze laatste geldinjectie van 17,5 miljard gulden en de mededeling van vakbondsman Fred Derby, dat de overheidsschuld aan de gezondheidssector 22 miljard gulden is, kan men al bevroeden, dat het begrotingstekort over 1998 vele tientallen miljarden guldens groot moet zijn. Leden van de oppositie in De Nationale Assemblée hadden het grote begrotingstekort zien aankomen en de regering ervoor gewaarschuwd. Zowel de minister van financiën als het staatshoofd hadden de bezwaren luchtigjes weggewuifd. En nu zit het hele land met de gebakken peren.

WACHTENDEN WORDEN DE DUPE

Wie er allemaal betaling uit de 17,5 miljard hebben ontvangen, is niet duidelijk. Maar het heeft er veel van, dat de grote schuldeisers in de gezondheidssector, de ziekenhuizen, het SZF, Medische Zending, de Jeugdtandverzorging, buiten de boot zijn gevallen of maar druppelsgewijs iets hebben binnen gekregen. Hoe het met de talloze reçuhouders, onder wie leveranciers, aannemers, bushouders en nog vele anderen gesteld is, kon niet worden achterhaald. Met lede ogen moesten alle wachtenden tot eind 1998 aanzien hoe hun geld, dat zij maar niet uitbetaald konden krijgen, met de dag in waarde daalde. En toen kwamen de monetaire autoriteiten met een devaluatie van het geld op 1 januari 1999 met méér dan 75 procent. De mensen zijn radeloos. Het personeel van 's Lands Hospitaal trok onder leiding van z'n vakbond de straat op om betaling van de schulden aan hun ziekenhuis te gaan eisen bij minister Soewarto Moestadja van sociale zaken.

PRAATJES VULLEN GEEN GAATJES

En terwijl dit alles zo gaande is, praat de bankpresident van de CBvS zo graag. Hij slooft zich uit om uit te leggen, dat hij nieuwe wetten en nieuwe instrumenten en mechanismen nodig heeft om monetaire politiek te voeren. Hij vertelt, dat hij de maatschappelijke geldhoeveelheid wil gaan beheersen. Maar hij verzwijgt, dat hij in één maand daar eventjes snel 17,5 miljard gulden uit de geldpers eraan heeft toegevoegd. Een zuiver voorbeeld van: " Doe wel naar mijn woorden, maar zie niet naar mijn daden"

De nieuwe wetten moeten als het ware de hele financiële sector aan de voeten van de CBvS-president nederleggen. Hij kan dan als een oudtijdse César naar believen een éénmansbewind voeren in de contreien van het Rijk Pecunia. En als het hem dan toch niet lukt om de monetaire stabiliteit terug te brengen, die er was bij zijn aantreden, maar in de korte tijd van zijn aanzitten weer helemaal verloren is gegaan, dan zullen de prijzen op de wereldmarkt wel de schuld ervan krijgen, of de globalisatie, of de Aziëcrisis, of misschien komt de Braziliëcrisis er ook bij, en wie weet de Clinton-Monica affaire, het proces tegen Bouterse, waarin de naam van de bankpresident ook genoemd wordt, de interventie op de valutamarkt in Guyana, of welk ander verhaaltje nog meer uit de onuitputtelijke fantasiedoos van de Duizend en één Nacht. Maar praatjes, .....vullen geen monetaire gaatjes.